Φόρτωση...
Βρίσκεστε εδώ:  Αρχική  >  Άρθρα - Πρόσωπα - Συνεντεύξεις  >  Τρέχον άρθρο

ΑΣΠΗΕ_Η Αιολική ενέργεια ως εμπόρευμα

10 Ιουλίου, 2020  /  Χωρίς Σχόλιο

Του Βασίλη Ζιντζόβα

Τον τελευταίο καιρό υπάρχει ένα μπαράζ δημοσιευμάτων υπέρ των Ανεμογεννητριών με τη μορφή των Αιολικών Πάρκων ή Αιολικών Σταθμών Παραγωγής Ηλεκτρικής Ενέργειας. Από την άλλη, αναδεικνύεται και ένα διογκούμενο κίνημα κατά της εγκατάστασης Αιολικών Πάρκων σε περιβαλλοντικά ευαίσθητες περιοχές, κυρίως σε τοπικό επίπεδο.

Ο κοινός τόπος όλων των επιχειρημάτων όσων αρθρογραφούν υπέρ των ΑΣΠΗΕ είναι το δίπτυχο: «Αν δεν είσαι υπέρ των Ανεμογεννητριών, είσαι με το λιγνίτη. – Η Αιολική Ενέργεια είναι μια καθαρή πράσινη ενέργεια, επομένως δεν υπάρχει κανένας λόγος να αντιτίθεσαι σ’ αυτήν.»

Η παραπάνω σύγκρουση αναπτύσσεται στο έδαφος του νέου εθνικού οράματος για την απολιγνιτοποίηση της χώρας μέχρι το 2030.

Εκ των πραγμάτων τίθενται τα εξής ερωτήματα:

  • Έχει η Αιολική Ενέργεια ως εμπόρευμα, για την παραγωγή, μεταφορά και πώλησή της στην αγορά, κάποια μειονεκτήματα, περιορισμούς ή αρνητικές συνέπειες;
  • Αφού είναι μία μορφή καθαρής πράσινης ενέργειας, γιατί υπήρχε μέχρι πρότινος τόσο βαριά σχετική νομοθεσία στην Ελλάδα (και ακόμη υπάρχει); Όταν μάλιστα η νομοθεσία αυτή δεν είναι εγχώρια αλλά ακολούθησε σε ποσοστό πάνω από 80% τη σχετική νομοθεσία άλλων προηγμένων χωρών.
  • Μπορεί η Αιολική ενέργεια να αντικαταστήσει με σταθερή σχέση την παραγόμενη από συμβατικά καύσιμα ενέργεια (λιγνίτη, φυσικό αέριο); Όσο αυξάνεται η εγκατεστημένη ισχύς από αιολικά, ποιά είναι η επίπτωση (αποτέλεσμα) στην κατανάλωση εισαγόμενου φυσικού αερίου ή στην αγορά ηλεκτρικού ρεύματος από όμορες χώρες;
  • Γιατί όταν λέμε ΑΠΕστην Ελλάδα, κι αυτό είναι οφθαλμοφανές, συχνά εννοούμε μόνον την αιολική ενέργεια με την μορφή των ΑΣΠΗΕ;

Οι απαντήσεις στα παραπάνω ερωτήματα είναι γνωστές:

  • Η Αιολική ενέργεια είναι χαμηλής έντασης ενέργεια και ως εκ τούτου απαιτεί την κατάληψη μεγάλης έκτασης περιβαλλοντικά ευαίσθητου χώρου. Σε ότι αφορά τη Θεσσαλία και την Ήπειρο, αλπικές και υποαλπικές κορυφογραμμές. Για την πρόσβαση στις περιοχές αυτές απαιτούνται μεγάλου μήκους πλατείς χαλικόδρομοι, με ακτίνες καμπυλότητας μεγαλύτερες των 55 μέτρων και δίκτυα μεταφοράς του ρεύματος, υπόγεια ή εναέρια. Ενδεικτικά αναφέρουμε ότι για το Αιολικό Πάρκο στην Τριγγία ονομαστικήςισχύος 38 MW(που υπήρξε αρνητική γνωμοδότηση από την Περιφέρεια Θεσσαλίας), η μελέτη προέβλεπε ένα κυρτό πολύγωνο χωροθέτησης 6,5 χιλιάδων στρεμμάτων και τη διάνοιξη/βελτίωση δρόμων 20 χιλιομέτρων σε υψόμετρο από 1.400 ώς 2.000 μέτρα.Είναι άλλο να αναφέρεσαι σε τέτοιους δρόμους σε τέτοια υψόμετρα και άλλο να τους δεις.
  • Οι συνέπειες στον κατακερματισμό οικοτόπων, διατάραξη οικοσυστημάτων, κινδύνους πυρκαγιάς από την αύξηση της μηχανοκίνητης μεταφοράς στις πιο απομακρυσμένες κορυφογραμμές, οι κίνδυνοι για την πανίδα και χλωρίδα είναι προφανείς, γι αυτό και η νομοθεσία σε πανευρωπαϊκό επίπεδο αλλά και στη χώρα μας είναι απαιτητική και πολυσχιδής.
  • Η Αιολική ενέργεια είναι στοχαστικό φαινόμενο, που δύσκολα αποθηκεύεται. Με άλλα λόγια παράγεται ενέργεια όταν φυσάει.Δεν μπορεί η εγκατεστημένη ονομαστική ισχύς από αιολικά πάρκα να αντικατασταστήσει ισχύ παραγόμενης ενέργειας από συμβατικά καύσιμα με μία σταθερή σχέση. Όταν δεν φυσάει, απαιτείται η παραγωγή ενέργειας από φυσικό αέριο ή η εισαγωγή από όμορες χώρες. Υπάρχουν μελέτες που δείχνουν ότι όσο η διείσδυση των Αιολικών αυξάνεται πολύ σε μια χώρα, τόσολιγότερη αναλογικά ενέργεια από συμβατικά καύσιμα μπορεί να υποκατασταθεί.
  • Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας δεν είναι μόνο η Αιολική. Παραδείγματος χάριν, ειδικά η ηλιοθερμία είναι μία μορφή εξοικονόμησης ενέργειας που, εκτός από το εξαιρετικά μεγάλο δυναμικό που υπάρχει στη χώρα μας, η τεχνολογία είναι καθαρά 100% εγχώρια και υψηλής ποιότητας. Η Ελλάδα είναι από τους μεγαλύτερους εξαγωγείς ηλιακών θερμοσιφώνων πανευρωπαϊκά. Κι όμως μέχρι πρότινος, δεν ήταν ούτε καν υποχρεωτική η εγκατάσταση δικτύων ηλιοθερμίας ακόμη καιστα κρατικά κτίρια.

Η κατάληψη μεγάλης έκτασης ευαίσθητου περιβαλλοντικά χώρου, η κατασκευή πλατιών χαλικόδρομων με μπετονιένιους τοίχους αντιστήριξης ή/και λιθοπλήρωτων συρματοκιβωτίων σε αλπικά υψόμετρα, η ανάπτυξη δικτύων μεταφοράς καθώς και όλοι οι κίνδυνοι που απορρέουν από τα παραπάνω, είναι αρνητικές επιπτώσειςπου δεν τις αμφισβητεί κανείς. Η Ανανεώσιμη φύση της ενέργειας, που είναι εξαιρετικά θετική, αλλά όμως και οι περιορισμοί λόγω στοχαστικότητας του φαινομένου, όπως και η αναγκαιότητα για δαπανηρή αποθήκευση (αντλιοταμίευση, μπαταρίες) αλλά και η απαραίτητη συνύπαρξη με συμβατικούς θερμικούς σταθμούς συγκροτούν τη θετική πλευρά με αστερίσκους. Το αποτέλεσμα είναι ότι για κάθε τέτοιο έργο υπάρχει ένα περιβαλλοντικό ισοζύγιο (αποτύπωμα) που μπορεί να είναι θετικό ή αρνητικό. Και δεν μιλάμε εδώ για αρνητικό οικονομικό ισοζύγιο, αλλά καθαρά για περιβαλλοντικό. Η κοινωνία μπορεί να επιβαρύνεται οικονομικά για τη διάσωση του πλανήτη και ήδη το κάνει. Αυτό το ισοζύγιο πρέπει να διερευνάται στα πλαίσια της Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΜΠΕ), που συνιστά εξαιρετική παράμετρο για την ορθή αξιολόγηση αυτών των έργων και που, ως εκ τούτου, πρέπει να συντάσσεται με συνέπεια και εφαρμογή των ισχυουσών διατάξεων και Κανονισμών, αλλά και να ελέγχεται σχολαστικά ως προς την πληρότητά της.

Επομένως ποιά είναι η βάση του επιχειρήματος «αν δεν είσαι υπέρ των Αιολικών Πάρκων, είσαι με το λιγνίτη»; Ο λιγνίτης υπάρχει εκεί, με την όποια τεχνολογική του ωριμότητα αλλά και με τις γνωστές αρνητικές του επιπτώσεις. Αν θέλουμε τον χρησιμοποιούμε, αν δε θέλουμε όχι. Αλλά δεν μπορεί να αποτελεί άλλοθι για την άλωση και καταστροφή όλων των κορυφογραμμών της πατρίδας μας από την ιδιωτική επιχειρηματικότητα. Το ουσιαστικό ερώτημα είναι, και δεν μπορεί να το παρακάμψει κανείς, αν η κατασκευή ενός έργου ΑΣΠΗΕ σε μια συγκεκριμμένη περιοχή αλλά και σε συνδυασμό με τη λειτουργία και των υπολοίπων αδειοδοτηθέντων έργων στην ίδια περιοχή, δημιουργεί αρνητικό περιβαλλοντικό ισοζύγιο ή όχι.

Στην παραπάνω παράγραφο και συγκεκριμμένα σε δύο σημεία της, μπορεί κάποιος να με κατηγορήσει για υπερβολή και δεν το συνηθίζω. Μα όντως μιλάμε για όλες τις κορυφογραμμές της χώρας; Και επίσης, είναι δυνατόν ένα έργο ΑΣΠΗΕ να έχει αρνητικό περιβαλλοντικό ισοζύγιο;

Ποιά είναι τα στοιχεία που τεκμηριώνουν την σε σημαντικότατο βαθμό αλήθεια των παραπάνω προβλέψεων (και μακάρι να διαψευσθούμε). Στην πρόσφατη ΜΠΕ για 4 Αιολικά Πάρκα στο όρος Λάκμος (Περιστέρι), αναφέρεται ότι εκτός των συγκεκριμμένων 4 Α/Π συνολικής ισχύος 88,45 MW, στην ίδια περιοχή των Δήμων Μετσόβου και Βορείων Τζουμέρκων χωροθετούνται άλλα 14 Αιολικά Πάρκα συνολικής ισχύος 270,80 MW, που βρίσκονται σε διάφορα στάδια αδειοδότησης. Και όπως είναι επίσης γνωστό από τα στοιχεία της ΡΑΕ, για την περιοχή του Ασπροποτάμου έχει υποβληθεί μεγάλος αριθμός αιτήσεων για την εγκατάσταση περίπου 33 ΑΣΠΗΕ, με έναν συνολικό αριθμό περίπου 300 ανεμογεννητριών. Όποιος ξέρει αυτά τα βουνά ή μπορεί να δει τις χωροθετήσεις αυτών των Αιολικών Πάρκων στους χάρτες της ΡΑΕ, όποιος έχει δει το μήκος των φορτηγών που μεταφέρουν τμήματα των ανεμογεννητριών, ναι, δυστυχώς μπορεί να συμπεράνει ότι τουλάχιστον για τις δύο αυτές περιοχές της Θεσσαλίας και Ηπείρου, η δυσοίωνη πρόβλεψη για άλωση όλων των βουνοκορφών δεν μοιάζει για υπερβολή.

Το ερώτημα αν όντως ένα έργο ΑΣΠΗΕ μπορεί να έχει αρνητικό περιβαλλοντικό ισοζύγιο δεν μπορεί,τυπικά, να απαντηθεί γενικά, αλλά στα πλαίσια ενός συγκεκριμμένου έργου όπως και, απαραιτήτως, συνεκτιμώντας τη συνέργεια όλων των γειτνιαζόντων έργων. Πρέπει συνεκτιμηθεί η μελέτη ύπαρξης εκμεταλλεύσιμου αιολικού δυναμικού, η μελέτη οδοποιίας, με τις διατομές, τις κλίσεις των πρανών, τα μήκη και τα ύψη των μπετονιένιων τοίχων αντιστήριξης και λιθοπλήρωτων συρματοκιβωτίων, ορνιθολογική και οικολογική μελέτη, κλπ., στοιχεία όμως που πολλές φορές απουσιάζουν από τις σχετικές ΜΠΕ.Φυσικά το γενικό, καθαρά προπαγανδιστικό, επιχείρημα της καθαρής πράσινης ενέργειας είναι εκτός συζήτησης.

Υπάρχει όμως ένα πολύ ενδιαφέρον στοιχείο από την μέχρι τώρα εμπειρία μας. Σχεδόν σε κάθε ΜΠΕ υπάρχει αναφορά όλων των γειτνιαζόντων αδειοδοτηθέντων ή υπό αδειοδότηση έργων ΑΣΠΗΕ. Η εξήγηση είναι ότι αυτό γίνεται για την τυπική πληρότητα της ΜΠΕ καθώς υπάρχει υποχρέωση μελέτης των συνεργιστικών περιβαλλοντικών επιπτώσεων από τη λειτουργία και των υπόλοιπων έργων στην ίδια περιοχή.΄Ομως η ίδια η μελέτη συνεργιστικών επιπτώσεων συνήθως απουσιάζει. Δεν την είδαμε μέχρι τώρα στις ΜΠΕ για τα Αιολικά Πάρκα της περιοχής Ασπροποτάμου, που δόθηκαν σε δημόσια διαβούλευση στο παρελθόν. Αλλά ούτε και στο Αιολικό Πάρκο μεταξύ Ασπροποτάμου και Ανήλιου, μηδέ εξαιρουμένων και των πρόσφατων ΑΣΠΗΕ στο Περιστέρι. Είναι άραγε απαραίτητη καιτόσο σημαντική μια τέτοια μελέτη; Η απάντηση είναι κατηγορηματικά ναι. Όχι μόνον γιατί τα έργα αυτά δεν είναι σε καμμιά περιοχή μεμονωμένα αλλά πολλά μαζί, αλλά και γιατί, επίσης, ένα εκτεταμένο δίκτυο φαρδιών χαλικόδρομων μαιανδρικής μορφής, ξεχωριστών για κάθε ΑΣΠΗΕ, θα αλλοιώσει δραματικά τις πιο παρθένες και ανέγγιχτες περιοχές της χώρας με ανυπολόγιστες συνέπειες για το περιβάλλον.

Δείτε στο διαδίκτυο μερικές φωτογραφίες της Τριγγίας, ή του Καπ Γκρας, ή του Στεφανίου ή της Μάντρα Χότζα στην περιοχή Χαλικίου. Μετά αναζητείστε μια φωτογραφία της πλατείας μιας ανεμογεννήτριας επίσης στο διαδίκτυο, π.χ. στον Κασιδιάρη, όπως και μια φωτογραφία των δρόμων πρόσβασης (υπάρχουν πολλές). Ύστερα προσπαθείστε με τη φαντασία σας να τοποθετήσετε 300 τέτοιες εικόνες με τα αντίστοιχα δίκτυα δρόμων στις αναφερθείσες περιοχές του Ασπροποτάμου και θα έχετε μία εικόνα του μέλλοντος αυτών των περιοχών.

Το γεγονός πάντως είναι ότι οι μελέτες συνεργιστικών επιπτώσεων απουσιάζουν από τις ΜΠΕ. Αλλά είναι σημαντικό να μην αντιπαρέλθουμε γρήγορα αυτή τη διαπίστωση. Γιατί άραγε λείπουν; Είναι τόσο μεγάλος ο συνωστισμός Αιολικών Πάρκων σε κάποιες περιοχές, που είναι εντελώς προβλέψιμο το αποτέλεσμα και συνεπώς τελείως άχαρο και ανώφελο για τους μελετητές να καταπιαστούν με αυτό; Ή μήπως είναι τόσο επώδυνο για κάποιους να παραδεχτούν ότι τοποθετούν εν γνώσει τους τόσα πολλά συνοδά έργα, δρόμους, μπετά και εκβραχώσεις σε τέτοιες ευαίσθητες περιοχές. Όπως και να ‘ναι, υπάρχει ο κίνδυνος της ανεξέλεγκτης δημιουργίας Αιολικών Πάρκων σε κάποιες περιοχές, όπως έγινε παλιότερα με τις ανεξέλεγκτες βιομηχανικές ζώνες στον Ασπρόπυρο και τον Πειραιά, οπότε οι συνέπειες θα είναι ανεπανόρθωτες.

Θεωρώ απαραίτητο να παραθέσω ακόμη, σταχυολογώντας, κάποια από τα γενικά συμπεράσματα-προτάσεις της Ειδικής Μόνιμης Επιτροπής Προστασίας Περιβάλλοντος της Βουλής των Ελλήνων (Πρακτικά της Βουλής, Περίοδος ΙΓ’-Σύνοδος Β»), 30 Σεπτεμβρίου 2011.

Θεωρώ σημαντικά αυτά τα συμπεράσματα, καθώς η έρευνα έγινε από επιτροπή 30 βουλευτών και με τη συμμετοχή καθ΄ύλην αρμόδιων αξιωματούχων και οργανισμών της Διοίκησης, όπως ο Συνήγορος του Πολίτη, Επιθεωρητές Περιβάλλοντος, ειδικοί γραμματείς αρμόδιων υπουργείων κλπ., ανθρώπων δηλαδή που έχουν την πιο άμεση συνάφεια με το θέμα.

«Με βάση τα παραπάνω, η Επιτροπή Περιβάλλοντος της Βουλής των Ελλήνων:

  • Θεωρεί απολύτως εσφαλµένη την άποψη ότι σε περιόδους οικονοµικής κρίσης η προστασία του περιβάλλοντος αποτελεί πολυτέλεια.
  • Υποστηρίζει ότι όποτε µία επένδυση παρακολούθησε την περιβαλλοντική νοµοθεσία, η ταχύτητα της ήταν ικανοποιητική. Όποτε όµως επιχειρήθηκαν παρεκκλίσεις από την περιβαλλοντική νοµοθεσία, η επένδυση είτε επιβραδύνθηκε ή σταµάτησε.

(ΣΗΜ. του αρθρογράφου: Σε πλήρη αντίθεση με τα επιχειρήματα που ακούστηκαν για την ψήφιση του πρόσφατου Περιβαλλοντικού Νόμου.)

  • Διαπιστώνει ότι στην Ελλάδα το δίπτυχο «Περιβάλλον και Ανάπτυξη» είναι σχετικά ετεροβαρές και έχει την καινοτοµία ότι είναι ετεροβαρές και προς τις δύο κατευθύνσεις, αν και στην πλειονότητα των περιπτώσεων σε βάρος τουπεριβάλλοντος. Δηλαδή, σε κάποιες περιπτώσεις η ανάπτυξη προκαλεί ζηµία στο περιβάλλον και σε κάποιες άλλες περιπτώσεις η επίκληση της περιβαλλοντικής προστασίας περιορίζει την ανάπτυξη.
  • Θεωρεί αναγκαία τη στήριξη επενδύσεων στον τοµέα των ΑΠΕ των οποίων η τεχνολογική βάση παράγεται σε κάποιο ποσοστό στη χώρα µας και επισηµαίνει την ανάγκη για αυξηµένη προώθηση της γεωθερµίας
  • Θεωρεί αναγκαία την προώθηση ενεργειακών επενδύσεων στην κατηγορία της βιοµάζας υψηλής καθαρότητας µε κίνητρα για τη συγκέντρωση γεωργικών-αγροτικών υπολειµµάτων.»

Τέλος, συνοψίζοντας κάποια συμπεράσματα από την παραπάνω, δυστυχώς μακροσκελή ανάλυση, θα ήθελα να υπογραμμίσω τα εξής:

  • Επειδή μετά την ψήφιση του πρόσφατου Περιβαλλοντικού Νόμου, που κινήθηκε προς την κατεύθυνση να επιταχύνει και να απλοποιήσει τις αδειοδοτικές διαδικασίες για την διευκόλυνση και προσέλκυση επενδυτών, η ταχύτητα με την οποία αναπτύσσονται τα δυό αντίθετα ρεύματα που αναφέραμε στην αρχή του παρόντος άρθρου είναι εξαιρετικά μεγάλη.
  • Επειδή υπάρχει η φιλοσοφική αρχή ότι η μεταβολή στην ποσότητα μεταβάλλει την ποιότητα και αναφέρομαι στο μπαράζ των αιτήσεων και αδειοδοτήσεων Αιολικών Πάρκων σε ευαίσθητες γενικά περιοχές.
  • Επειδή οι ξένοι επενδυτές προσδοκούν ευνοϊκότατες συνθήκες στην Ελλάδα, που δεν υπάρχουν στις χώρες τους.
  • Και τέλος, επειδή όπως με όλα τα μεγάλα οράματα, η σπουδή να πετύχουμε φιλόδοξους στόχους που δεν αντιστοιχούν στην πραγματικότητα, και παρά το γεγονός ότι οι σύμμαχοί μας μάς χτυπούν ενθαρρυντικά στην πλάτη, μπορεί να οδηγήσει εύκολα σε πολύ σοβαρά αναντίστρεπτα λάθη σε βάρος του περιβάλλοντος της δικής μας χώρας και σε εκτεταμένη εκμετάλλευση του αντίστοιχου κλίματος.

Για όλους τους παραπάνω λόγους, η υπεύθυνη τοποθέτηση όλων μας πάνω στο θέμα αυτό είναι επιτακτική ανάγκη και καθήκον. Είναι φυσικό οι κυβερνητικές επιλογές/πολιτικές να δημιουργούν δεσμεύσεις αλλά η αξιολόγηση αυτών των επιλογών θα κριθεί στο μέλλον.

5 Ιουλίου 2020

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Μπορεί να σας αρέσουν...

Οι Αρρώστιες στη ζωή μας

Περισσότερα →